Je bloeddruk thuis meten: zo krijg je een getal dat iets zegt
Je meet 138 over 86. Een kwartier later meet je 126 over 79. Welke klopt? Allebei. Je bloeddruk verandert de hele dag door. Daarom telt niet één getal, maar een gemiddelde dat je op een vaste manier hebt verzameld.
Wat boven- en onderdruk zijn
De bovendruk (systolisch) is de druk in je slagaders op het moment dat je hart samenknijpt. De onderdruk (diastolisch) is de druk als je hart zich tussen twee slagen ontspant. Je meter noteert ze als twee getallen in millimeter kwik (mmHg), bovendruk eerst.
Beide getallen tellen mee. Bij mensen boven de vijftig zegt vooral de bovendruk iets over het risico op hart- en vaatziekten. Bij jongere mensen is een hoge onderdruk vaker het eerste teken.
Bloeddruk is geen vaste eigenschap zoals je lengte. Hij reageert op beweging, spanning, koffie, een volle blaas, de temperatuur, praten en zelfs op de meting zelf. Bij de huisarts valt hij vaak hoger uit dan thuis. Dat heet het witte-jaseffect.
Waarom een meetweek
Een losse meting is een momentopname. Pas een reeks metingen onder dezelfde omstandigheden laat zien waar je bloeddruk gewoonlijk ligt.
Voor thuismeten bestaat daarom een vast schema. Meet bij voorkeur zeven dagen achter elkaar. Meet elke ochtend en elke avond. Meet per moment twee keer, met een minuut ertussen.
De metingen van de eerste dag tellen niet mee. Die liggen vaak hoger, omdat meten nog nieuw en spannend is. Van de overige metingen neem je het gemiddelde. Daarvoor heb je na de eerste dag minstens drie meetdagen nodig.
Je meet ’s ochtends binnen een uur na het opstaan, na het plassen en vóór het ontbijt, de koffie en eventuele medicijnen. ’s Avonds meet je vlak voor het slapen. Houd elke dag ongeveer dezelfde tijden aan.
Zo meet je betrouwbaar
Gebruik een gevalideerde meter met een manchet om je bovenarm. Een polsmeter is gevoeliger voor houding. De manchet moet passen: een te kleine manchet geeft een te hoge waarde.
Neem een half uur vooraf geen koffie, cafeïnehoudende drank of nicotine, en sport niet. Ga eerst naar het toilet.
Ga zitten op een stoel met een rugleuning. Zet je voeten plat op de grond en sla je benen niet over elkaar. Blijf vijf minuten stil zitten, zonder telefoon en zonder te praten.
Leg je arm op tafel, zodat de manchet op harthoogte zit. Doe de manchet om je blote bovenarm, ongeveer twee vingers boven je elleboog.
Praat en beweeg niet tijdens de meting. Wacht na de eerste meting een minuut en meet opnieuw. Noteer beide waarden.
Meet steeds op dezelfde arm. Kies de arm die bij de huisarts de hoogste waarde gaf. Weet je dat niet, neem dan de arm die je het minst gebruikt.
Wat de cijfers betekenen
Trimetra volgt de Europese richtlijn (ESC). Die deelt het gemiddelde van je thuismetingen in drie groepen in.
Ligt je bovendruk onder 120 en je onderdruk onder 70, dan is je bloeddruk niet verhoogd. Van 120 tot en met 134 boven, of van 70 tot en met 84 onder, is hij verhoogd. Vanaf 135 boven of 85 onder is hij hoog. Artsen noemen dat hypertensie.
Het hoogste van de twee getallen bepaalt de groep. Een gemiddelde van 128 over 86 is dus hoog, ook al is de bovendruk dat niet.
Thuis gelden lagere grenzen dan in de spreekkamer. Daar begint hoog bij 140 over 90.
De groep is geen diagnose. Je huisarts kijkt ook naar je leeftijd, je andere risicofactoren en soms naar een 24-uursmeting. Valt je gemiddelde in verhoogd of hoog, bespreek het dan met je huisarts. Neem je meetweek mee.
Wanneer je niet moet wachten
Meet je een bovendruk van 180 of hoger, of een onderdruk van 110 of hoger? Blijf dan rustig zitten en meet na vijf minuten opnieuw.
Blijft de waarde zo hoog, bel dan dezelfde dag je huisarts. Is die dicht, bel dan de huisartsenpost. In België is dat de huisartsenwachtpost op 1733.
Heb je daarbij pijn op de borst, benauwdheid, hevige hoofdpijn, verwardheid, of moeite met zien, praten of bewegen? Bel dan 112.
Wat Trimetra hiermee doet
Voer een bloeddrukmeting in via Invoer › Lichaamswaarden, of koppel je meter. Daarna staat je bloeddruk op Overzicht. Tik erop om een meetweek van zeven dagen te starten. Wil je zien wat een verandering doet, zoals nieuwe medicijnen of meer bewegen, dan volg je je bloeddruk vier weken lang.
Je kiest een ochtend- en een avondtijd. Heb je dat moment nog niet gemeten, dan krijg je rond die tijd een herinnering. Per moment vul je twee metingen in, of ze komen binnen uit Apple Gezondheid, Health Connect of Withings. Je ziet per ochtend en avond welke dagen je al gemeten hebt, en je gemiddelde tot nu toe. Dag 1 telt niet mee.
Na de laatste dag zie je je eigen gemiddelde, boven en onder, en de groep waarin het valt: niet verhoogd, verhoogd of hoog. Is het verhoogd of hoog, dan staat erbij dat je de meetweek met je huisarts bespreekt. Heb je te weinig dagen gemeten, dan zie je hoeveel er nodig zijn.
Deel je een meter met iemand in huis? Lijkt een meting uit een gekoppelde app niet op je eigen metingen, of is hij erg hoog, dan vraagt Trimetra of hij van jou is. Tot je antwoordt, telt hij niet mee. Kies je nee, dan zie je hem nergens meer in Trimetra.
Is een meting erg hoog, dan zie je meteen dat je na vijf minuten opnieuw meet. Zijn twee metingen erg hoog, dan zie je dat je vandaag je huisarts belt, met een knop om te bellen. Komt zo’n meting binnen uit een gekoppelde app, dan krijg je daarvan een melding.
Je bloeddruk verandert niets aan je trainingsplan. Trimetra geeft geen medisch oordeel. Het zet je metingen op een rij, zodat je ze met je huisarts kunt bespreken.
Veelgestelde vragen
Hoe vaak moet ik thuis meten als mijn bloeddruk goed is?
Is je gemiddelde niet verhoogd, dan hoef je niet dagelijks te meten. Een meetweek per jaar, of na een verandering in je leefstijl of medicijnen, geeft je een goed vergelijkpunt. Volg daarnaast het advies van je huisarts.
Mijn tweede meting is altijd lager. Welke telt?
Beide. Het verschil is normaal: bij de tweede meting ben je meer ontspannen. Daarom meet je twee keer en neem je het gemiddelde.
Mag ik meten na het sporten?
Liever niet. Na een training kan je bloeddruk een aantal uren lager zijn dan normaal. Een meting direct na het sporten zegt dus weinig over je gewone bloeddruk. Houd voor je meetweek een half uur aan, en meet liever op vaste momenten.
Is een smartwatch goed genoeg?
Voor een meetweek gebruik je een gevalideerde bovenarmmeter. Op websites als validatebp.org of stridebp.org zie je welke meters zijn getest.
Eén getal zegt weinig, zeven dagen op dezelfde manier meten zegt veel. Trimetra zet je meetweek op een rij, zodat je met je eigen gemiddelde naar je huisarts gaat.